Қоғамның беріктігі экономикалық көрсеткіштермен ғана өлшенбейді. Ел ішіндегі өзара сенім, азаматтардың татулығы мен қоғамдық келісімнің орнықтылығы – мемлекеттің саяси тұрақтылығы мен қауіпсіздігінің маңызды негізі. Әсіресе көпэтносты Қазақстан үшін бұл – уақытша науқан емес, мемлекеттіліктің стратегиялық мәні бар тұрақты бағыты.
Ақмола облысында «Қоғамдық келісім» КММ жанынан этносаралық қатынастарды дамыту бағытында жұмыс істейтін сараптамалық және ақпараттық-түсіндіру топтарының қызметі де осы мақсатқа бағытталған. Олардың жұмысы этномәдени ортадағы ахуалды зерделеуден, қоғамдық көңіл күйді зерттеуден және ықтимал әлеуметтік шиеленістердің алдын алудан басталады.
Өйткені кез келген қақтығыс аяқ астынан пайда болмайды. Оның алдында қоғамдық көңіл күйдегі өзгеріс, түсінбеушілік, әлеуметтік реніш немесе ақпараттық кеңістіктегі қауіпті тенденциялар болуы мүмкін. Сондықтан мәселені туындағаннан кейін шешуден гөрі, оның алдын алу әлдеқайда маңызды.
Сарапшылардың міндеті зерттеу жүргізумен ғана шектелмейді. Олар еңбек ұжымдарында, білім беру ұйымдарында және елді мекендерде тұрғындармен кездесіп, мемлекеттік саясаттың басым бағыттарын түсіндіреді, азаматтардың сұрақтарына жауап береді, ашық пікір алмасуға мүмкіндік жасайды. Мұндай тікелей диалогтың маңызы зор. Себебі қоғамдық келісім кабинетте немесе қағаз жүзінде емес, адамдардың күнделікті қарым-қатынасында қалыптасады.
Бүгінде бұл жұмыстың тағы бір маңызды бағыты – ақпараттық қауіпсіздік. Әлеуметтік желі дәуірінде жалған ақпарат, арандатушы пікір мен өшпенділік тілі қоғамдық тұрақтылыққа тікелей әсер етуі мүмкін. Сондықтан ақпараттық-түсіндіру жұмысы қоғамның ақпараттық иммунитетін қалыптастырумен қатар жүруі тиіс. Сенімді ақпарат тарату, сараптамалық материалдар әзірлеу, инфографика мен бейнероликтер арқылы күрделі мәселелерді түсіндіру – арандатуға қарсы тұрудың тиімді жолдарының бірі.
Өңірлерде ұйымдастырылатын «Ұлт бірлігі – басты құндылық» секілді этнотурлардың да мәні осында. Мұндай кездесулер әртүрлі этнос өкілдерін жақындастырып қана қоймай, олардың мәдениеті мен дәстүрін тануға, өзара құрмет пен сенімді күшейтуге жол ашады. Өйткені бірлікті сақтау үшін адамдар бір-бірін танып, бір-бірін түсінуі қажет.
Ал қоғамда пікір қайшылығы немесе даулы жағдай туындаған кезде кәсіби медиаторлардың көмегіне жүгіну – өркениетті қоғамның маңызды тетігі. Медиацияның мақсаты – бір тараптың жеңісін қамтамасыз ету емес, мәселені өркениетті жолмен шешіп, қоғамдағы өзара байланысты сақтап қалу. Даудың алдын алу – қақтығысты тоқтатудан әлдеқайда тиімді.
Бірлік – дайын күйінде берілетін құндылық емес. Оны күн сайын қалыптастыру қажет. Ол мектептегі қарым-қатынастан, еңбек ұжымындағы өзара сыйластықтан, көршілер арасындағы татулықтан, жастардың әлеуметтік желідегі мәдениетінен басталады. Сондықтан этносаралық келісім – белгілі бір мекеменің ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі.
Мемлекеттің қуаты кейде сырт көзге көрінбейтін осындай қарапайым құндылықтардан құралады. Адамдар бір-біріне сенген жерде – татулық орнығады. Татулық бар жерде – тұрақтылық сақталады. Ал тұрақтылық бар жерде елдің ертеңіне деген сенім бекиді.
Сондықтан қоғамдық келісім – жай ғана саяси ұран емес. Ол – мемлекеттің ішкі тұрақтылығының тірегі, қоғамның кемелдігінің өлшемі және ел болашағына деген ортақ жауапкершілік.
Дінмұхамед Кенжебек, PhD, ғылыми-сараптамалық топ мүшесі.
