Ақмола облысында «Адал азамат» бағдарламасы аясында ақсақалдар жастармен кездесіп, өмірлік тәжірибесімен бөлісіп, ұлттық құндылықтарды дәріптеуге атсалысып жүр.
Кейде баланың есінде өмір бойы бір ауыз сөз қалады. Жол көрсеткен ұстаздың өсиеті, атасының әңгімесі немесе қиын сәтте айтылған жылы сөз оның өмірге деген көзқарасын өзгертуі мүмкін. Өйткені адамды тәрбиелейтін нәрсе — ақылдың көптігі емес, жүрекке жеткен сөз бен көзбен көрген өнеге.
Қазақтың ұрпақ тәрбиесіне айрықша мән беруі де содан. «Ата көрген оқ жонар, ана көрген тон пішер» деген халық даналығы баланың болмысы отбасында ғана емес, өзі араласатын ортада да қалыптасатынын аңғартады. Үлкеннің сөзіне құлақ асып, еңбегіне қарап бой түзеген ұрпақ ертең елдің жүгін көтеруге қабілетті азаматқа айналады.
Бүгінде осы сабақтастықты жалғастырудың маңызы зор. Ақпарат көп, таңдау мол заманда жастарға біліммен қатар дұрыс бағыт, өмірлік ұстаным мен адамгершілік бағдар қажет. Осындайда талай белесті өткеріп, өмірден түйгені мол аға буынның тәжірибесі баға жетпес қазынаға айналады.
Ақмола облысында жүзеге асырылып жатқан «Адал азамат» бағдарламасы осы мақсатпен үндеседі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылғы Ұлттық құрылтайдың IV отырысында «Біртұтас тәрбие» бағдарламасын «Адал азамат» деп атауды қолдаған болатын. Бағдарламаның негізгі мұраты — білімді ғана емес, елін сүйетін, еңбекқор, әділ әрі өз ісіне жауап бере алатын азамат тәрбиелеу.
Бұл міндетті мектептің өзіне ғана артып қоюға болмайды. Баланың бойына адамгершілік дәнін себу — отбасы мен қоғамға ортақ жауапкершілік. Осы тұрғыдан алғанда, Ақсақалдар кеңесінің мүшелерін жастар тәрбиесіне тарту — тамыры терең ұлттық дәстүрді бүгінгі өмірмен жалғастырудың бір жолы.
Ақмола облысында жыл басында «Адал азамат» жобасын жүзеге асыру мәселелеріне арналған Ақсақалдар кеңесінің отырысы өтті. Кеңес мүшелері мен білім беру бөлімдерінің басшылары қатысқан жиында ақсақалдарды мектептерге бекіту және оқушылар арасында тәрбиелік кездесулер өткізу мәселелері қарастырылды.
Облыстық Ақсақалдар кеңесінің төрағасы Ермек Нұғымановтың айтуынша, бұл жұмыстың мақсаты — аға буынның өмірлік тәжірибесін жас ұрпақ тәрбиесіне пайдалану.
Жаңа оқу жылы басталғалы Көкшетау қаласындағы бірнеше білім беру ұйымында тағылымды кездесулер өтті. 10 қыркүйекте №5 «Таңдау» мектеп-гимназиясында Ақсақалдар кеңесінің мүшесі Көшек Сәменовтің қатысуымен «Бейбітшілік пен келісім сабағы» ұйымдастырылды. Жасөспірімдермен әңгіме барысында татулық, өзара құрмет пен қоғамдық келісімнің маңызы қозғалды.
Көкшетау жоғары медициналық колледжінде Болат Зәкеновпен «Медиация — татуласу өнері және жастар тәрбиесі» тақырыбында кездесу өтті. Ал Шоқан Уәлиханов атындағы көпсалалы колледжде Мұрат қажы Ыдырысұлы студенттермен жүздесіп, «Атаның сөзі — ақылдың көзі» атты кездесуде өмірлік тәжірибесін ортаға салды.
Бұл кездесулердің тақырыптары бөлек болғанымен, түпкі ойы бір. Ол — жастарға адам болудың мәнін ұғындыру. Өзгенің пікірін тыңдау, келіспеушілікті сабырмен шешу, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету, адал еңбек ету — күнделікті өмірде қажет қасиеттер. Мұны құрғақ ақылмен емес, нақты оқиғалар мен өмірлік мысалдар арқылы түсіндірудің әсері бөлек.
Ақсақалдар жастарға өткен күннің әңгімесін ғана айтып бермейді. Олар өздері көрген қоғамның өзгерісін, еңбектің қадірін, адамдық қасиеттің салмағын жеткізеді. Ал жастардың міндеті — сол сөзді үнсіз тыңдап қана қою емес, одан өзіне керегін алып, өмірде қолдана білу.
Әрине, бір кездесуден кейін жас адамның мінезі бірден өзгеріп кетпейді. Тәрбие уақытты, табандылықты және ортақ еңбекті қажет етеді. Ең бастысы, бала үлкендерден естіген адалдық пен әділдікті күнделікті өмірінен де көре алуы керек. Адалдықты айтқан адам өзі адал болса, еңбекке шақырған жан еңбектің қадірін білсе, әділдікті дәріптеген азамат ісімен үлгі көрсетсе, тәрбиенің тамыры тереңге бойлайды.
Алдағы уақытта Көшек Сәменовтің №5 мектепте, Шияп Әлиевтің №1 мектепте, Дахан Жамшиннің №18 мектепте, Бәйкенұлы Қаратайдың Әл-Фараби атындағы мектеп-лицейінде кездесулері жоспарланған. Жобаны Ақмола облысының барлық ауданында жүзеге асыру көзделіп отыр.
Бұл бастаманың мәні өткізілген кездесулердің санында ғана емес, жастардың жүрегіне жол таба білуінде. Өйткені әр баланың бойында ашылмаған қабілет, айтылмаған ой, шешімін күткен сұрақ бар. Үлкендер соларды түсінуге ұмтылып, жастардың да пікіріне құлақ асқанда ғана шынайы байланыс орнайды.
Қазақта «Қариясы бар елдің қазынасы бар» деген сөз бар. Қарияның қазынасы — жиған дүниесі емес, көргенінен түйгені, кейінгіге қалдырған өнегесі. Сол өнеге жас буынның бойына сіңсе, оның игілігі бір адамның өмірімен шектелмейді. Ол отбасына, қоғамға, тұтас елге қызмет етеді.
Бүгінгі жас — ертеңгі ата-ана, ұстаз, дәрігер, басшы, ел тізгінін ұстайтын азамат. Оның бойындағы адалдық пен жауапкершілік ертеңгі қоғамның қандай болатынын айқындайды. Сондықтан жастарға дұрыс жол көрсету — болашаққа жасалған қамқорлық.
Ақмола облысында қолға алынған «Адал азамат» жобасының түпкі мәні де осында. Аға буынның өнегесі мен жас ұрпақтың талпынысы тоғысқанда, ұлттық құндылықтар құр сөз күйінде қалмай, өмірлік ұстанымға айналады. Ал жүрекке жеткен тәрбие адамның өзіне ғана емес, айналасына да жарық береді.
Өйткені елдің ертеңі бүгінгі баланың қолында болса, сол баланың қандай азамат болып қалыптасатыны — бәрімізге ортақ жауапкершілік.
