Соңғы жылдары қалалық ортада үй жануарларын ұстау мәселесі жиі көтеріліп келеді. Әсіресе, бақылаусыз жүрген иттер мен мысықтар, санитарлық талаптардың сақталмауы, тұрғындардың қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық қоғамда орынды сұрақтар туындатуда. Бұл мәселе тек жануарларға деген көзқарас емес, ең алдымен — қоғамдық тәртіп пен жауапкершілік мәдениетінің көрсеткіші.
Қала жағдайында үй жануарын ұстау — жеке адамның таңдауы болғанымен, оның салдары бүкіл қоғамға әсер етеді. Көпқабатты тұрғын үйлерде көршілер арасындағы түсініспеушіліктер, балалар алаңдарында ит серуендету, подъезд бен лифттің ластануы — мұның барлығы жүйесіздіктің белгісі.
Көкшетау қаласының кез келген шағын ауданынан қаңғыбас иттерді кездестіруге болады. Олардың шамадан тыс еркін жүруі жауапты қызметтердің бұл мәселемен жүйелі түрде айналыспай отырғанын аңғартады. Қаланың орталығындағы Центральный және Абылай хан шағын аудандарында да иттер үй аулаларында, дүкендердің алдында жүргіншілердің еркін қозғалуына кедергі келтіріп отыр.
Соңғы уақытта бұралқы иттермен күрес мәселесі де Ақмола облысында ушығып отыр. Әсіресе, елді мекендерде қараусыз жүрген иттердің адамға шабуылы жиі тіркеліп, тұрғындардың қауіпсіздігіне тікелей қауіп төндіруде. Бұл жағдай қоғамда үлкен алаңдаушылық туғызып, мәселені жүйелі шешу қажеттігін айқын көрсетіп отыр.
Мамандардың айтуынша, мәселенің түп-тамыры — нақты талаптар мен олардың орындалуын бақылаудың әлсіздігінде. Яғни, заң бар болғанымен, оны орындау тетіктері жеткіліксіз немесе талаптар заман талабына сай емес.
Осы тұрғыда бірқатар нақты шараларды қарастыру қажеттігі туындайды.
Біріншіден, қала аумағында үй жануарларын бақылаусыз жіберуге толық тыйым салу — уақыт талабы. Әрбір ит пен мысық иесінің жауапкершілігінде болуы тиіс. Жануардың мойнында иесінің байланыс деректері мен ветеринарлық тексерістен өткенін растайтын белгі болуы — қауіпсіздік кепілі.
Екіншіден, қоғамдық орындардағы тәртіпті нақтылау қажет. Балалар алаңы — ең алдымен балаларға арналған кеңістік. Сондықтан мұндай орындарда жануарларды серуендетуге шектеу қою — қалыпты тәжірибе. Сол сияқты көпқабатты үйлердегі ортақ пайдаланылатын аумақтарда да белгілі бір талаптар енгізілуі тиіс.
Үшіншіден, қаңғыбас жануарлар мәселесін жүйелі түрде шешу қажет. Бақылаусыз жүрген жануарлардың топтасуы — қауіптің белгісі. Мұндай топтар көбіне агрессивтілік танытып, адамдарға шабуыл жасау қаупін арттырады. Сондықтан уәкілетті органдардың жедел әрекет етуі, жануарларды есепке алу, оқшаулау және тиісті шаралар қабылдау — тек санитарлық емес, қауіпсіздік мәселесі.
Төртіншіден, санитарлық талаптарды күшейту мәселесі де өзекті. Көпқабатты үйлерде дератизация жұмыстарын тұрақты жүргізу, бизнес нысандар мен азық-түлік орындарын жүйелі тексеру — қала тазалығы мен тұрғындардың денсаулығын қорғаудың негізі.
Сондай-ақ жануар өсірумен айналысатын шаруашылықтарды қаланың сыртында орналастыру тәжірибесі де назардан тыс қалмауы тиіс. Бұл — бір жағынан санитарлық қауіпсіздікті қамтамасыз етсе, екінші жағынан жануарларға қолайлы жағдай жасауға мүмкіндік береді.
Жалпы алғанда, мәселені шешудің кілті — қатаң жазада емес, жүйелі тәртіп пен нақты талапта. Алайда, адам өмірі мен қауіпсіздігіне қауіп төнген жағдайда, жауапкершілікті күшейту мәселесі де назардан тыс қалмауы тиіс.
Қала — баршаға ортақ кеңістік. Ал ортақ кеңістікте өмір сүру — өзара құрмет пен жауапкершілікті талап етеді.
Ендеше, үй жануарларын ұстау мәдениетін қалыптастыру — бүгінгі күннің өзекті міндеттерінің бірі. Ал бұралқы иттермен күрес мәселесінің ушығуы бұл тақырыптың қаншалықты өзекті екенін тағы бір мәрте дәлелдеп отыр.
