Соңғы жылдары елімізде қалалық ортаның сапасына ерекше мән беріле бастады. Қауіпсіздік, қолайлылық және қоғамдық кеңістіктердің қолжетімділігі – заманауи қаланың басты өлшемдеріне айналды. Осы тұрғыдан алғанда, Көкшетаудағы бір мәселе назар аударуды талап етеді.
Әңгіме – мәдени және қоғамдық нысандардың алдындағы кеңістіктің қалай пайдаланылып отырғаны туралы. Атап айтқанда, Үкілі Ыбырай атындағы Ақмола облыстық филармониясы, «Көкшетау» мәдениет сарайы, ЦУМ, Рио және Kokshetau Mall секілді нысандардың кіреберіс аумақтары. Тойханалардың алдын айтпаса да болады.
Кіреберіс кеңістік: мәні мен маңызы
Кез келген қоғамдық ғимараттың алды – тек архитектуралық шешім емес. Бұл – адамдар кездесетін, тыныстайтын, қоғамдық өмір қалыптасатын кеңістік.
Алайда Көкшетауда бұл аумақтар көп жағдайда автотұраққа айналып кеткен. Соның салдарынан жаяу жүргіншілер кеңістігі тарылып, қоғамдық орта өз мәнін жоғалта бастайды.
Мәдениет пен көліктің қайшылығы
Бүгін Үкілі Ыбырай атындағы облыстық филармонияда өткен балалардың республикалық би байқауы – соның айқын мысалы. Еліміздің әр өңірінен келген балалар сахнада өнер көрсетіп, қалаға ерекше рух сыйлады.
Алайда сырттағы көрініс бұл әсерді толықтыра алмады. Ғимараттың алды ине шаншар орынсыз көлікке толып, ата-аналар мен балалар темір тұлпарлардың арасымен әрең қозғалды. Ал байқау соңында естелік суретке түсу мүмкін болмады – айнала толған көліктен лайықты кеңістік табылмады.
Көкшетау мәдениет сарайы: тұрақты қайталанатын көрініс
Осындай жағдай Көкшетау мәдениет сарайының алдында да жиі қайталанады. Концерт, мерекелік кеш немесе өзге де мәдени іс-шаралар өтетін күндері ғимараттың алды толықтай көлікке толып қалады.
Кейде мұнымен қатар ерекше бір көрініс те байқалады: ауыл шаруашылығы саласына қатысты жиындар немесе агрокеңестер өткізілген кезде алаңда ауыл шаруашылығы техникаларының көрмесі ұйымдастырылып жатады.
Нәтижесінде мәдениет ошағының кіреберісі уақытша көрме алаңына немесе көлік тұрағына айналып, оның негізгі функциясы екінші орынға ығысады.
Қауіпсіздік пен қолайлылық мәселесі
Бұл жағдай тек эстетикалық мәселе емес. Адам ағыны мен көлік қозғалысының араласуы: қауіпсіздік тәуекелін арттырады, жаяу жүргіншілерге қолайсыздық туғызады, көлік кептелісін күшейтеді.
Әсіресе көпшілік жиналатын сәттерде бұл айқын сезіледі.
Заманауи ұстаным қандай?
Әлемдік тәжірибеде қоғамдық және мәдени нысандардың алды жаяуларға беріледі. Автотұрақтар: ғимараттың артқы бөлігіне, бүйіріне немесе арнайы инженерлік паркингтерге орналастырылады
Бұл тәсіл қала кеңістігін ретке келтіріп қана қоймай, оның мәдени келбетін де айқындайды.
Мәдени нысандар алдындағы көрініс – қоғам айнасы
Мәдениет сарайы мен өзге де нысандар алдындағы бей-берекет автотұрақтар мен уақытша техникалық көрмелер қала ортасының ретін бұзып қана қоймай, жалпы қоғамдық кеңістікті қабылдау мәдениетіне де әсер етеді.
Мұндай көрініс мәдениет ошағының салмағын әлсіретіп, оны көпфункциялы, бірақ жүйесіз алаңға айналдырады.
Не істеу керек?
Мәселені шешу үшін жүйелі қадамдар қажет: кіреберіс аумақтарды көліктен бос аймақ ретінде бекіту, автотұрақтарды ғимараттан алыстату, іс-шара кезінде көлік қозғалысын реттеу, мәдени нысандардың бірыңғай кеңістік стандартын қалыптастыру.
Қала – ең алдымен адам үшін
Қалалық кеңістік мәдениеті – бұл тек инфрақұрылым емес, бұл қоғамның ойлау деңгейі.
Көкшетау үшін бұл мәселе – жай ғана автотұрақ мәселесі емес. Бұл – қаланың қай бағытта дамитынын көрсететін маңызды индикатор.
Өйткені қала көлік үшін емес, адам үшін жасалуы тиіс.
